ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ

ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ / ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΗ / ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ

Η λέξη λαπαροσκόπηση είναι ελληνική και ετυμολογικά σημαίνει «έλεγχος της κοιλιάς». Με τη μέθοδο αυτή ελέγχονται όλα τα όργανα που βρίσκονται στο εσωτερικό της κοιλιακής χώρας και μπορούν να γίνουν ταυτόχρονα και χειρουργικοί χειρισμοί.

Οι γυναικολόγοι υπήρξαν πρωτοπόροι στην εξέλιξη της λαπαροσκοπικής χειρουργικής.
Η ιδέα ήταν απλή μεν, τεχνολογικά όμως δύσκολη, για την εποχή της σύλληψης της.
Η πρώτη γυναικολογική λαπαροσκόπηση περιγράφηκε από τον Ott από το Petrograd, ο οποίος το 1901 κατάφερε να επισκοπήσει τη κοιλιακή κοιλότητα χρησιμοποιώντας έναν καθρέφτη κεφαλής και έναν κολπικό διαστολέα.
Η αποκατάσταση της γονιμότητας, στόχος στενά συνδεδεμένος με τη γυναικολογική χειρουργική όλων των εποχών, αποτέλεσε το βασικότερο κίνητρο για να στραφούν οι γυναικολόγοι στη λαπαροσκοπική χειρουργική, πολλά χρόνια προτού οι άλλες ειδικότητες αντιληφθούν τα πλεονεκτήματά της.
Οι τεχνολογικές εξελίξεις βοήθησαν σταδιακά στην επέκταση των ενδείξεων πέραν της διαγνωστικής, στη χειρουργική των ωοθηκών, της μήτρας, στην υπογονιμότητα, στην υστερεκτομή, στην ακράτεια, σε ανωμαλίες του πυελικού εδάφους και πιο πρόσφατα στην ογκολογική χειρουργική.

Πρόκειται για μια χειρουργική τεχνική κατά την οποία δεν πραγματοποιούνται ανοιχτές - συμβατικές τομές στο δέρμα και στους υποκείμενους ιστούς της κοιλιάς. Η πρόσβαση στα ενδοκοιλιακά όργανα γίνεται από μία μικρή τομή στον ομφαλό, από την οποία κατά κανόνα εισάγεται η κάμερα που επισκοπεί την κοιλιά στο εσωτερικό της. Ταυτόχρονα γίνονται 1-3 μικρές τομές της τάξης των 5-10 χιλιοστών στα πλάγια ή χαμηλά στο κέντρο του δέρματος της κοιλιάς. Αυτές οι τομές είναι σχεδόν μη ορατές μετά την επούλωση τους μετεγχειρητικά.

Κατόπιν με την εισαγωγή αέρα, δημιουργείται αυτό που λέμε πνευμοπεριτόναιο, φουσκώνει δηλαδή η κοιλιά εκ των έσω με CΟ2, ώστε να δημιουργηθεί καλό οπτικό πεδίο για τη γυναικεία πύελο, στην οποία βρίσκονται τα περισσότερα όργανα με τα οποία ασχολείται η χειρουργική γυναικολογία. Στη συνέχεια, υπό άμεση οπτική επαφή μέσω της κάμερας, η οποία μεταφέρει το σήμα της σε 1 ή 2 οθόνες, ο χειρουργός και ο βοηθός παρακολουθούν και εκτελούν με ακρίβεια κάθε χειρισμό. Όλα τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται στη συμβατική χειρουργική, υπάρχουν σε αντιστοιχία στη λαπαροσκοπική τους μορφή και ο χειρουργός - γυναικολόγος έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει σχεδόν κάθε επέμβαση.

Η λαπαροσκοπική χειρουργική στη γυναικολογία περιλαμβάνει σχεδόν όλη τη γκάμα επεμβάσεων, από μικρής βαρύτητας (διαγνωστική λαπαροσκόπηση - κυρίως για λόγους υπογονιμότητας ή ανεξήγητου κοιλιακού άλγους - λύση ενδοπυελικών συμφύσεων), μέτριας βαρύτητας (εξωμήτριος εγκυμοσύνη, κύστες ωοθηκών, ενδομητρίωση) και μεγάλης βαρύτητας (αφαίρεση ινομυωμάτων, υστερεκτομή, εν τω βάθει οπισθοπεριτοναϊκή ενδομητρίωση, ουρογυναικολογικές επεμβάσεις, αφαίρεση λεμφαδένων σε ογκολογικά χειρουργεία).

Για κάποιες από αυτές τις επεμβάσεις, όπως η λύση συμφύσεων, η περιτοναϊκή ενδομητρίωση και οι περισσότερες περιπτώσεις εξωμήτριου εγκυμοσύνης, η λαπαροσκοπική προσέγγιση θεωρείται σήμερα στη σύγχρονη διεθνή βιβλιογραφία ως η πλέον ενδεδειγμένη χειρουργική αντιμετώπιση. Η ενδοσκοπική χειρουργική στη γυναικολογία κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος, καθώς τα πλεονεκτήματα της είναι πολλά, όπου οι ενδείξεις επιτρέπουν την εφαρμογή της. Ήδη σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης όπως Αγγλία, Γαλλία Γερμανία και ακόμη πιο πολύ στην Αμερική- ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των γυναικολογικών χειρουργείων πραγματοποιείται πια μόνο λαπαροσκοπικά.

Σε σύγκριση με τη λαπαροτομία, υπερέχει γενικά στα εξής σημεία:

Υπάρχει μεγάλη αμεσότητα και ακρίβεια στις κινήσεις, λόγω μεγέθυνσης του χειρουργικού πεδίου, από τη χρήση της κάμερας.
Η απώλεια αίματος από έναν έμπειρο χειρουργό θεωρείται σχεδόν αμελητέα, ακόμη και σε μεγάλες επεμβάσεις.
Αποφεύγεται σε πολύ μεγάλο βαθμό η δημιουργία συμφύσεων στη γυναικεία πύελο, ινών δηλαδή συνδετικού ιστού φλεγμονώδους ή μετατραυματικής αιτιολογίας που συνδέουν πυελικά όργανα μεταξύ τους αλλοιώνοντας την ανατομία της κοιλιάς και προκαλώντας στο μέλλον κοιλιακό άλγος, πιθανή μείωση της γονιμότητας, πόνο στη σεξουαλική επαφή ενώ θεωρούνται υπεύθυνες ακόμα και για περιπτώσεις ειλεού (παρακώλυση της λειτουργίας του εντέρου) στο απώτερο μέλλον. Συνεπώς, αυτό το βασικό και αναμφισβήτητο πλεονέκτημα της ενδοσκοπικής χειρουργικής την καθιστά ιδιαίτερα πολύτιμη σε νέες και άτοκες γυναίκες.

Ειδικότερα, το χειρουργικό και μετεγχειρητικό στρες της λαπαροσκόπησης είναι πολύ μικρότερο από αυτό της κλασσικής χειρουργικής. Η ασθενής πονάει συνήθως ελάχιστα, κινητοποιείται ευκολότερα και γρηγορότερα και επιστρέφει στις δραστηριότητες της σε πολύ μικρότερο χρόνο σε σχέση με ένα συμβατικό χειρουργείο. Στα περισσότερα λαπαροσκοπικά χειρουργεία η νοσηλεία κυμαίνεται από 1-2 μέρες. Στα μικρής βαρύτητας μάλιστα η ασθενής πηγαίνει στο σπίτι της συνήθως την ίδια μέρα. Όλα τα χειρουργεία εκτελούνται υπό ολική νάρκωση, εκτός ελάχιστων διαγνωστικών, που μπορούν να γίνουν με τοπική νάρκωση σε επίπεδο ιατρείου.(office laparoscopy, office hysteroscopy, fertilloscopy)

Στην κατηγορία των γυναικολογικών ενδοσκοπικών χειρουργείων υπάγονται και τα υοτεροσκοπικά διαγνωστικά ή επεμβατικά χειρουργεία, στα οποία η κάμερα και τα εργαλεία εισάγονται στο εσωτερικό της μήτρας δια μέσου του τραχήλου, κατόπιν διαστολής του και μπορεί ο χειρουργός να διαγνώσει ανωμαλίες της μήτρας ή να αφαιρέσει υπό οπτική επαφή μορφώματα όπως ενδομήτριοι πολύποδες, υποβλεννογόνια ινομυώματα, επίκτητες ή συγγενείς συμφύσεις της μήτρας ή και διαφράγματα αυτής.

ΛΑΠΑΡΟΤΟΜΙΑ ? ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ

Η χειρουργική στη μαιευτική γυναικολογία διδάσκεται παραδοσιακά είτε διακοιλιακά (λαπαροτομία) ή διακολπικά. Τα πλεονεκτήματα της λαπαροτομίας περιλαμβάνουν την αίσθηση του βάθους και την αίσθηση της υφής των ιστών (απτική αντίληψη). Επιπρόσθετα, υπάρχει ευκολία στην ενδοκοιλιακή συρραφή από τους 6 βαθμούς ελευθερίας που παρέχει η κινητικότητα του ανθρώπινου καρπού. Παρά τα πλεονεκτήματά της, η λαπαροτομία συνοδεύεται από πολλά μειονεκτήματα όπως οι μεγάλες τομές, η παρατεταμένη νοσηλεία, οι αυξημένες απαιτήσεις σε αναλγητικά μετεγχειρητικά και η αυξημένη νοσηρότητα.

Η λαπαροσκοπική προσέγγιση ήρθε να καλύψει πολλά από τα μειονεκτήματα της συμβατικής χειρουργικής προσπέλασης, προσφέροντας πλεονεκτήματα στην ασθενή, όπως βελτιωμένο αισθητικό αποτέλεσμα, μείωση της απώλειας αίματος, ελάττωση της μετεγχειρητικής αναλγησίας, βραχύτερη νοσηλεία και ταχύτερη ανάρρωση. Όμως, η χρησιμότητά της περιορίζεται από τον υψηλό βαθμό δυσκολίας κατά την εκπαίδευση του νέου χειρουργού, ενώ επιπλέον εμπόδια αποτελούν η περιορισμένη ευχέρεια κινήσεων, η δισδιάστατη εικόνα, η αντίθετη προβολή των κινήσεων, και βιοτεχνολογικές παράμετροι.

Η ρομποτική τεχνολογία, και ειδικά τα τηλε-ρομποτικά χειρουργικά συστήματα, τείνουν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ της λαπαροτομίας και της λαπαροσκόπησης, επιτρέποντας το ελάχιστο δυνατό τραύμα κατά την επέμβαση, με τρισδιάστατη απεικόνιση, ιδανική εργονομική θέση για το χειρουργό, φιλτράρισμα του φυσιολογικού τρόμου των χεριών του χειρουργού, και λαπαροσκοπικά εργαλεία που διαθέτουν αρθρώσεις.

Η αξιοσημείωτη πρόοδος που σημειώθηκε στη βιντεοσκοπική, ηλεκτρονική και ρομποτική τεχνολογία φαίνεται ότι θα κάνει την ενδοσκοπική χειρουργική ακόμα πιο αποτελεσματική στα χρόνια που έρχονται.